• Τι είναι οι Μαθησιακές Διαταραχές

Οι μαθησιακές διαταραχές ή ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών δεξιοτήτων, είναι οι διαταραχές, οι οποίες εκδηλώνονται με ειδικές και σημαντικές ελλείψεις στην εκμάθηση των σχολικών δεξιοτήτων. Ο όρος αναπτυξιακή διαταραχή σημαίνει αποτυχία κάποιας δεξιότητας ή ικανότητας να αναπτυχθεί στην κατάλληλη ηλικία.

• Ποια είναι τα αίτια των Μαθησιακών Διαταραχών

Οι Μ.Δ είναι εγγενείς στο άτομο, και οφείλονται μάλλον σε ανωμαλίες της γνωστικής διαδικασίας, οι οποίες προέρχονται από κάποιο είδος δυσλειτουργίας του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Η συμμετοχή μη βιολογικών παραγόντων (όπως οι ευκαιρίες για μάθηση και η ποιότητα διδασκαλίας) είναι σημαντική στην εμφάνιση και την εξέλιξη αυτών των διαταραχών.

• Ποιοι είναι οι τύποι των Μαθησιακών Διαταραχών

Υπάρχουν τρεις τύποι Μαθησιακών Διαταραχών

α. Η Διαταραχή της Ανάγνωσης ή Δυσλεξία

β. Η Διαταραχή της Μαθηματικών ή Δυσαριθμησία

γ. Η Διαταραχή της Γραπτής Έκφρασης

• Λειτουργίες και δεξιότητες απαραίτητες για την κατάκτηση της Γραφής

Αν κάποια από τις παρακάτω δεξιότητες δεν έχει αναπτυχθεί αρκετά ή δυσλειτουργεί, πιθανότατα το παιδί θα αντιμετωπίσει πρόβλημα στη γραφή πηγαίνοντας στο Δημοτικό σχολείο.

Για να θεωρηθεί ένα παιδί έτοιμο να μάθει να γράφει, πρέπει να έχει αναπτύξει ορισμένες λειτουργίες και δεξιότητες όπως:

-        Τη συμβολική λειτουργία: Το παιδί χρησιμοποιεί δικά του σύμβολα για να αποτυπώσει τις σκέψεις του. Το να ονομάζει αυτό που σχεδίασε ή το να προαναγγέλλει ότι θα σχεδιάσει κάτι συγκεκριμένο θεωρείται ως ένδειξη ανάπτυξης της συμβολικής λειτουργίας.

-        Την οικοδόμηση και οργάνωση της εικόνας του σώματος.

-        Την οπτική οξύτητα, την οπτική αντίληψη και την οπτική μνήμη. Η καλή λειτουργία της όρασης, η αντίληψη που έχει το παιδί γι’ αυτό που βλέπει καθώς και η διατήρηση στη μνήμη αυτού που βλέπει για να μπορεί να το αναπαραγάγει, θεωρούνται σημαντικές για την εκμάθηση της γραφής.

-        Το συντονισμό ματιού – χεριού. Αν το παιδί δεν έχει αποκτήσει την εικόνα του σώματός του δεν μπορεί να προχωρήσει στη γραφή. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να γνωρίζει καλά το σώμα του και τα μέλη του, να μπορεί να τα χρησιμοποιεί σωστά ελέγχοντας την κίνησή τους.

-        Τη λεπτή κινητικότητα. Για να γράψει το παιδί πρέπει να κάνει λεπτές και συγκεκριμένες κινήσεις, να κρατάει το μολύβι με συγκεκριμένο τρόπο και απαλά.

-        Την αντίληψη του χώρου και του χρόνου. Η γραφή είναι κίνηση και ρυθμός και συνδέεται αμεσότατα με τις έννοιες του χώρου και του χρόνου.

-        Την παγίωση της πλευρίωσης. Είναι σημαντικό να έχει συνειδητοποιήσει το παιδί την επικρατέστερη πλευρά του και να έχει αποφασίσει με ποιο χέρι γράφει.

-        Τον προφορικό λόγο. Αν ο προφορικός λόγος δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς δεν μπορεί να γίνει σύνδεσή του με το γραπτό.

• Προϋποθέσεις για την εκμάθηση της Ανάγνωσης

Προβλήματα στον προφορικό λόγο είναι πιθανό να επηρεάζουν την ικανότητα για ανάγνωση και να αποτελούν προπομπό μελλοντικών δυσκολιών στην ανάγνωση.

Τέτοια προβλήματα μπορεί να είναι:

• Καθυστέρηση στη γλωσσική ανάπτυξη

• Περιορισμένο λεξιλόγιο

• Έλλειψη κατανόησης της ομιλίας των άλλων

• Αδυναμία προφορικής έκφρασης

Ακόμα η ανάγνωση προϋποθέτει:

• Καλό νοητικό επίπεδο

•    Σταθερό προσανατολισμό

• Καλή οπτική αντίληψη, εντοπισμό μορφών

• Συγχρονισμό των κινήσεων χεριού – ματιού

• Εσωτερικό λόγο άρθρωσης σε συντονισμό με αναπνευστικές κινήσεις κατά την ανάγνωση με δυνατή φωνή.

 Mαθησιακές δυσκολίες στις πρωτομαθηματικές έννοιες

Οι δυσκολίες σ’ αυτό που ονομάζουμε σχολικά Μαθηματικά εμφανίζονται κατά τη φοίτηση του παιδιού στο Δημοτικό σχολείο.

Το υπόστρωμά τους . όμως μάλλον βρίσκεται στα χρόνια

που το παιδί φοιτά στο νηπιαγωγείο και σ’ αυτό μπορούμε να παρέμβουμε

Για τα μαθηματικά απαιτούνται:

-        Η αντίληψη του χώρου

-        Η αντίληψη του χρόνου

-        Η έννοια της αλληλουχίας

-        Η σύγκριση

-        Η ταξινόμηση

-        Οι συνδυασμοί με άλλες πληροφορίες

-        Η αντίληψη "αφηρημένων εννοιών"

-        Η μνήμη

-        Ο λόγος

-        Η ικανότητα των οπτικών παραστάσεων.

Μερικά από τα προβλήματα παιδιών με μαθηματικές

δυσκολίες είναι:

-        Δυσκολίες των σχέσεων στο χώρο

(π.χ. συγχέουν έννοιες όπως πάνω – κάτω)

-        Διαταραχές στην κινητική και οπτική αντίληψη

(δεν μπορούν να κατατάξουν τα αντικείμενα σε ομάδες).

-        Προβλήματα που συνδέονται με το λόγο

(δεν μπορούν να καταλάβουν έννοιες "συν", "πλην", "ίσον", κ.λπ.)

-        Φτωχές έννοιες κατεύθυνσης και χρόνου

-        Προβλήματα μνήμης (δεν μπορούν να ανακαλέσουν τις αριθμητικές

πράξεις γρήγορα και αυτόματα)

-        Δυσκολίες συμβολισμού (συγχέουν το "συν" (+) , με το "επι" (Χ)).

-        Ανεπάρκειες στην επίλυση προβλημάτων

(κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες)

• Παρέμβαση

Η έγκαιρη ανίχνευση είναι υψίστης σημασίας για το μέλλον των παιδιών, επειδή μας επιτρέπει να οργανώσουμε έγκαιρα παρεμβατικά προγράμματα, να στηρίξουμε ψυχολογικά τα παιδιά και τις οικογένειές τους και να προλάβουμε ίσως περισσότερο σοβαρές επιπλοκές. Υπάρχουν διαφόρων τύπων παρεμβάσεις, από απλή ενισχυτική διδασκαλία μέχρι πολύ εξειδικευμένα και εξατομικευμένα προγράμματα. Τα συμπτώματα δεν εξαλείφονται πλήρως αλλά γίνονται ηπιότερα, βελτιώνονται οι δεξιότητες και αποφεύγονται οι ανεπιθύμητες συνέπειες, όπως είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση και τα προβλήματα συμπεριφοράς. Γενικά, πάντως η πρόοδος των παιδιών με μαθησιακές διαταραχές είναι τις περισσότερες φορές αργή, δηλαδή χρειάζονται περισσότερο χρόνο και προσπάθεια για να πετύχουν μια ικανοποιητική επίδοση. Τα παιδιά που έχουν κατανόηση, υποστήριξη και ενθάρρυνση στο σπίτι και το σχολείο και εξειδικευμένη βοήθεια στα μαθήματα έχουν την πιο θετική έκβαση.