Ο όρος «Δυσλεξία» υποδηλώνει τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες της ανάγνωσης και της γραφής οι οποίες δεν συνδέονται με άλλες οργανικές ή διανοητικές διαταραχές

Αίτια της Δυσλεξίας

• Κληρονομική προδιάθεση (85% κληρονομική)

• Καθυστέρηση ωρίμανσης σε επιμέρους περιοχές του εγκεφαλικού φλοιού ή σχηματισμός δυσπλασιών, κυρίως στο αριστερό ημισφαίριο.

• Εγκεφαλικές βλάβες πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά τη γέννα

Χαρακτηριστικά της Δυσλεξίας:

• Δεν είναι ασθένεια

• Είναι μια χρόνια κατάσταση

• Έχει άγνωστη αιτιολογία (δεν είναι πάντα σαφής)

• Εμπλέκει νευρολογικούς παράγοντες

• Χρήζει αναλυτικής αξιολόγησης

• Χρήζει εξατομικευμένης παρέμβασης

• Η μαθησιακή λειτουργικότητα του ατόμου μπορεί να βελτιωθεί

• Υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ της νοητικής ικανότητας του παιδιού και της αναγνωστικής- ορθογραφικής επίδοσής του

• Το παιδί με δυσλεξία αντιμετωπίζει έντονες δυσκολίες στην επεξεργασία των συμβόλων της γραπτής γλώσσας

• Η ανάγνωσή του διαφέρει ποιοτικά και ποσοτικά απ’ αυτή του κανονικού αναγνώστη

• Η καθυστέρηση που έχει στην ανάγνωση και στην ορθογραφία δεν

αποτελεί μέρος μιας γενικότερης μαθησιακής καθυστέρησης

• Τα παιδιά με διάγνωση δυσλεξίας έχουν τουλάχιστον μέσου όρου

νοημοσύνη.

Συμπτώματα:

Α. Στην Ανάγνωση:

• Δυσκολία στη διάκριση διαφορετικών λέξεων, οι οποίες όμως

περιλαμβάνουν τα ίδια γράμματα. (π.χ “της” → “στη”)

• Δυσκολία στην ανάγνωση και προφορά ασυνήθιστων λέξεων

• Λανθασμένη προφορά φωνηέντων (π.χ. “λάδι”→ “λέδι”)

• Καθρεπτική ανάγνωση (π.χ “αχ” → “χα”, “σάκα” →“κάσα”)

• Αντιμεταθέσεις (“σταυρός” →“στραβός”, “αργός” → “αγρό”)

• Παρεμβολή άσχετων φωνημάτων στην ανάγνωση των λέξεων

• Παραλείψεις (π.χ. “σύνεση” → “σύνθεση”, “πέρα” → “πέτρα”)

• Ενδεχόμενη αντικατάσταση μια λέξης από μια άλλη με παρόμοια σημασία

(σκοτεινός → μαύρος)

Β. Στη Γραφή:

• Ακαταστασία, με αποτέλεσμα οι λέξεις να είναι δυσανάγνωστες

• Ατελής ευθυγράμμιση των λέξεων πάνω στο χαρτί

• Γράμματα ή λέξεις γραμμένα καθρεφτικά

• Χρήση κεφαλαίων γραμμάτων ανάμεσα στα μικρά

• Παραλείψεις, επαναλήψεις και αντιμεταθέσεις γραμμάτων

• Αδυναμία αναγνώρισης των λαθών τους

• Αδυναμία αντίληψης της ορθογραφίας

• Αδυναμία να συνδέσει την ορθογραφία της λέξης με αυτό που δηλώνει

• Σύγχυση της σειράς των γραμμάτων σε μια λέξη

• Σύγχυση της συντακτικής σειράς σε μια λέξη

• Σύγχυση της σειράς των ημερών της εβδομάδας, των μηνών, των εποχών,

των γραμμάτων του αλφαβήτου

Γ. Στην Κατανόηση- Έκφραση

• Αδυναμία στη γραμματική αναγνώριση των λέξεων

• Αδυναμία να καταλάβει την λειτουργία των λέξεων μέσα σε ένα κείμενο

• Φτωχό λεξιλόγιο

• Παράλειψη όρων της πρότασης, αλλά και σύγχυση της σημασίας των λέξεων

• Δυσκολία, μερικές φορές, να κατανοήσει αυτό που του λένε

• Προβλήματα άρθρωσης και έλλειψης ευχέρειας λόγου (σε μερικά παιδιά)

Ειδικά Χαρακτηριστικά

Α. Εικονική Σκέψη

Τα παιδιά με δυσλεξία σκέπτονται με εικόνες παρά με λέξεις όπως οι περισσότεροι από εμάς.

Β. Προβλήματα στην Απομνημόνευση

Ορισμένα παιδιά έχουν ειδική μαθησιακή δυσκολία με την βραχυπρόθεσμη μνήμη. Αυτό σημαίνει ότι δυσκολεύονται να συγκροτούν τα διάφορα δεδομένα στη βραχυπρόθεσμη μνήμη για αρκετό χρονικό διάστημα μέχρι να απομνημονευθούν. Για ορισμένα παιδιά όμως, η απομνημόνευση είναι μια δημοφιλής στρατηγική, ιδιαίτερα αν κάποιος τους διαβάζει αυτό που χρειάζεται να αποστηθίσουν.

Γ. Εύκολη Διάσπαση της Προσοχής

Αυτό ισχύει για τους περισσότερους μαθητές με δυσλεξία και ιδιαίτερα αν αισθάνονται κουρασμένοι, πιεσμένοι και αγχωμένοι.

Δ. Δυσκολία στο να ακολουθήσει οδηγίες

Κυρίως όταν το παιδί έχει ειδική μαθησιακή δυσκολία με την ακουστική μνήμη και ακούει την οδηγία μόνο μια φορά.

Ε. Φυσιολογική Νοημοσύνη

ΣΤ. Δυσγραφία

Αυτό δεν ισχύει για όλους τους μαθητές με δυσλεξία.

Z.Προτίμηση στην προφορική παρά στην γραπτή έκφραση

Τα περισσότερα παιδιά με δυσλεξία συνήθως παρουσιάζουν ένα εύρος γνώσεων προφορικά παρά γραπτά. Για το λόγο αυτό τα παιδιά με διάγνωση δυσλεξίας μπορούν να εξεταστούν προφορικά στο Γυμνάσιο/Λύκειο ή όταν δίνουν για κάποιο δίπλωμα στις ξένες γλώσσες.

Ψυχολογικά Συμπτώματα:

Α) Έλλειψη Ενδιαφέροντος για το μάθημα: Αυτό οφείλεται στο ότι συνήθως το υλικό του σχολείου δεν είναι κατάλληλο για το μαθητή που έχει προβλήματα ανάγνωσης.

Β) Προβλήματα συμπεριφοράς στην τάξη

Αυτό συμβαίνει εάν το παιδί αδυνατεί να αποσπάσει την προσοχή και επιβράβευση των ενηλίκων με τις επιδόσεις του στα μαθήματα. Τότε μπορεί να προσπαθεί να το επιτύχει με παραπτωματική συμπεριφορά μέσα ή έξω από την τάξη. Για τον ίδιο λόγο το παιδί αναλαμβάνει πολλές φορές το ρόλο του ‘κλόουν’ της τάξης για να ανέβει στα μάτια των συνομηλίκων του αλλά και για να καθυστερήσει την αντιμετώπιση της δυσάρεστης εμπειρίας της ανάγνωσης και της γραφής.

Γ) Αυτοεκτίμηση / Αυτοπεποίθηση

Η χαμηλή επίδοση στα μαθήματα του σχολείου, ιδιαίτερα αν αυτή θεωρείται πολύ σημαντική από την οικογένεια, έχει σαν αποτέλεσμα την χαμηλή αυτοπεποίθηση του παιδιού.

Παρέμβαση / Αποκατάσταση

Πολύ σημαντικό ρόλο στην αποκατάσταση παίζει η έγκαιρη διάγνωση. Το πρόγραμμα της αποκατάστασης είναι εξατομικευμένο για να καλύψει τις ανάγκες του κάθε παιδιού.

• Περιλαμβάνει:

Ψυχοκινητικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη ικανότητας προσανατολισμού στο χώρο και το χρόνο, ειδικό υλικό για την ανάπτυξη της οπτικής, ακουστικής και κινητικής αντίληψης ώστε να ενισχυθούν οι νοητικές ικανότητες που είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την κατάκτηση του γραπτού λόγου. Τέλος, η γλωσσική αγωγή περιλαμβάνει απλούστευση του γραπτού λόγου, οργάνωση του προφορικού και εκμάθηση της χρήσης και λειτουργίας των συντακτικών κανόνων.